Genellikle belirti vermeden ilerleyen ve bu yüzden geç teşhis edilen pankreas kanserinde umut veren yeni bir gelişme yaşandı. Japonya’da yürütülen bir araştırmada, hastalığın erken evrede tespit edilmesine yardımcı olabilecek yeni bir kan testi yaklaşımı üzerinde olumlu sonuçlar elde edildi.
Yeni Test Nasıl Çalışıyor?
Kanazawa Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesindeki araştırma ekibi, Gastroenteroloji Profesörü Dr. Yamashita liderliğinde, daha önce geliştirdikleri Panregza adlı pankreas kanseri tanı testinin erken evre hastalardaki performansını inceledi. Panregza testi, alınan kan örneğindeki bazı genetik değişimleri, pankreas kanseriyle ilişkili CA19-9 adlı biyolojik göstergeyle birlikte değerlendirerek hastalık riskini ölçüyor.
Mevcut Testin Kaçırdığı Vakaları Yakaladı
Araştırmacılar, erken evre pankreas kanseri bulunan 10 hastadan alınan kan örneklerini, 104 sağlıklı kişinin örnekleriyle karşılaştırdı. İncelemede üç farklı yöntem kullanıldı: kandaki genetik değişimlerin analizi, CA19-9 belirtecinin ölçümü ve bu iki yöntemin birleştirildiği Panregza testi.
Sonuçlara göre genetik analiz yöntemi, erken evre pankreas kanseri bulunan 10 hastanın 9’unu tespit ederek yüzde 90 başarı oranına ulaştı. Buna karşılık, yaygın olarak kullanılan CA19-9 testi aynı hastaların yalnızca 1’ini belirleyebildi. Panregza testinin birlikte kullanıldığı yöntemde ise hastaları doğru tespit etme oranı yüzde 60, sağlıklı kişileri doğru ayırt etme oranı ise yüzde 93,3 olarak kaydedildi.
Uzman Görüşü: “Umut Verici Ama Erken”
Medikal Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Erkan Doğan, pankreas kanserinin genellikle ileri evrede belirti verdiğini ve bu nedenle erken teşhisinin oldukça zor olduğunu belirtiyor. Doğan’a göre erken evrede yakalanan hastalarda cerrahi tedavi şansı belirgin şekilde artıyor ve yaşam süresi de uzayabiliyor; bu yüzden erken tanıya katkı sağlayabilecek her yeni yöntem büyük önem taşıyor.
Doğan, yeni çalışmanın evre 0-1’deki hastalar için umut verici olduğunu ancak bu erken evredeki hastaları pratikte yakalamanın zor olduğunu vurguluyor. Uzmana göre bu tür bir test, yeni gelişen diyabet, genetik risk taşıyan ya da ailesinde pankreas kanseri öyküsü bulunan gruplarda yardımcı bir tarama aracı olarak düşünülebilir. Doğan, tek bir çalışmadan elde edilen bu umut verici sonuçların doğrudan klinik uygulamaya geçeceğini söylemenin henüz doğru olmayacağını, testin standart bir tarama aracı haline gelebilmesi için farklı ülkelerde ve binlerce kişiyi kapsayan geniş ölçekli çalışmalarla doğrulanması gerektiğini belirtiyor. Buna karşın böyle bir adımın atılabilecek olmasının kendisi de heyecan verici bulunuyor.
Türkiye’de Vaka Sayısı Artıyor: Erken Teşhis Neden Zor?
Prof. Dr. Erkan Doğan, hastalığın belirtileri ortaya çıktığında genellikle ilerlemiş durumda olduğunu belirtiyor. Karın ağrısı, sırt ağrısı, kilo kaybı, iştahsızlık, sarılık ve yeni gelişen diyabet gibi bulgular hastalığın işaretleri arasında sayılıyor. Doğan, Türkiye’de pankreas kanserinin en sık görülen kanser türlerinden biri olmadığını ancak vaka sayısında dünya genelindekine paralel bir artış gözlendiğini ifade ediyor.
Risk Faktörleri ve Korunma Yolları
Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmese de bazı risk faktörlerinin iyi tanımlandığını belirten Doğan, sigara kullanımını en başta gelen risk faktörü olarak sıralıyor. Obezite, Tip 2 diyabet, kronik pankreatit, ileri yaş, aile öyküsü ve bazı kalıtsal sendromların da riski artırdığını belirten uzman, korunma için sigarayı bırakmanın, sağlıklı kiloyu korumanın, düzenli egzersiz yapmanın, dengeli beslenmenin ve diyabeti kontrol altında tutmanın önemine dikkat çekiyor. Doğan, ailesinde pankreas kanseri öyküsü bulunan yüksek riskli bireylerin uzman kontrolünde düzenli olarak takip edilmesini öneriyor.
Panregza ile CA19-9 Arasındaki Fark
Doğan, CA19-9’un bugün pankreas kanserinde en sık kullanılan tümör belirteci olduğunu ancak bu testin daha çok hastalığın seyrinin takibinde faydalı olduğunu belirtiyor. Erken evrede bu testin çoğu hastada normal çıkabildiğini, ayrıca safra yolu hastalıkları, pankreatit ve bazı iyi huylu durumlarda da yükselebildiği için tek başına tanı koydurucu olmadığını vurguluyor. Panregza’nın ise erken dönemde ortaya çıkan biyolojik değişiklikleri tespit etmeye yönelik geliştirildiğini belirten Doğan, bu test gerçekten erken evrede daha yüksek duyarlılık sağlayabiliyorsa CA19-9’un eksik kaldığı noktaları tamamlayabileceğini ifade ediyor.
Kimler Daha Riskli?
Pankreas kanserinin çoğunlukla 60 yaş üzerindeki bireylerde görüldüğünü belirten Doğan, 40 yaş altında bu hastalığın oldukça nadir görüldüğünü söylüyor. Son yıllarda genç erişkinlerde bazı kanser türlerinde artış bildirilse de pankreas kanserinde ileri yaşın hâlâ en önemli risk faktörü olduğunu vurguluyor. Doğan, hastalığın erkeklerde kadınlara kıyasla biraz daha sık görüldüğünü, bunun sigara kullanımı ve çevresel risk faktörleriyle ilişkili olabileceğini düşündüklerini belirtiyor.
Pankreas Kanseri Ne Kadar Ölümcül?
Doğan, erken teşhis konulup ameliyat yapılsa bile hastalığın tekrarlama riskinin oldukça yüksek olduğunu, beş yıllık sağkalım oranının maalesef yüzde 25’in altında kaldığını belirtiyor. Uzmana göre pankreas kanseri en agresif kanser türlerinden biri olarak kabul ediliyor. Erken evrede yakalanan hastalarda cerrahi en etkili tedavi yöntemi olarak öne çıkarken, ameliyatın ardından çoğunlukla kemoterapi uygulanıyor. İleri evrede ise kemoterapi, bazı hastalarda radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve uygun genetik özelliklere sahip hastalarda immünoterapi seçenekleri değerlendiriliyor.
Bu haberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Herhangi bir belirti veya endişe durumunda mutlaka bir sağlık uzmanına başvurulması önerilir.
Kaynak: Bu haber, Kanazawa Üniversitesi araştırma ekibinin bulguları ve Medikal Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Erkan Doğan’ın değerlendirmeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Bir Cevap Yaz
